متغيرهاي
قبل از سنجش :
تمامي
عواملي که
قبل از انجام
آزمايش و
زمان انتخاب
نوع نمونه،
شيوه نمونه
گيري،
نگهداري و
ارسال آن بر
نتيجه سنجش
تأثير داشته
باشند را
متغيرهاي
قبل از سنجش
گويند. اين
متغيرها دو
نوع اند:
1. متغيرهاي
وابسته به
بيمار
2.
متغيرهاي
وابسته به
نمونه
توجه داشته
باشيد که
عواملي
مانند زمان
نامناسب
نمونه گيري
يا
فاکتورهاي
محيطي مانند
سيگار کشيدن
هر چند که
نتيجه
آزمايش را
تحت تأثير
قرار مي دهند
اما به عنوان
عامل مداخله
گر نيستند.
متغيرهاي
وابسته به
نمونه : محکم
بستن و يا
طولاني شدن
مدت تورنيکه
بر روي
وريدها باعث
افزايش فشار
و خروج
مايعات از
وريدها به
فضاي ميان
بافتي
گرديده،
غلظت برخي از
آناليت ها را
افزايش مي
دهد مثلاً
اين شرايط
باعث 5% افزايش
در ميزان
پروتئين فرد
مي شود و به
تبع آنها
ليگاندهاي
متصل به آنها
نيز افزايش
مي يابد.
- ماهيت نمونه:
تقريباً
تمام سنجش
هاي ايمني از
سرم به عنوان
نمونه مورد
بررسي
استفاده مي
کنند. در
مواردي که
بيمار نياز
به
آزمايشاتي
مانند CBC دارد
وجود پلاسما
آزمايشگر را
تشويق مي کند
تا از نمونه
گيري مجدد
پرهيز کند و
از پلاسما به
عنوان نمونه
مورد سنجش
استفاده
نمايد. هر چند
در اغلب سنجش
هاي ايمني
تفاوتي ميان
نتايج سرم و
پلاسما وجود
ندارد اما به
هر حال با
توجه به
تفاوت زمينه
(Matrix) اين دو
نمونه،
اعتبار
جايگزيني
پلاسما بجاي
سرم بايد
اثبات شده
باشد.
- استفاده از
پلاسمايي که
از ليتيم
هپارين (Li.Hep) به
عنوان ضد
انعقاد در
مورد آن
استفاده شده
در اکثر
موارد قابل
قبول است اما
در مورد
پلاسمايي که
از EDTA به عنوان
ضد انعقاد
استفاده
کرده اند
بايد با
احتياط
بيشتري
رفتار شود. EDTA
يک شلات
کننده قوي
براي يونها ي
فلزي است پس
در
الايزاهايي
که از آنزيم
آلکالن
فسفاتاز
استفاده مي
کنند با توجه
به کوفاکتور
بودن Zn در اين
آنزيم،
احتمال مهار
آن وجود دارد.
اين شلات
کننده ضد
انعقادي در
سنجش هاي
حساسي مانند
DELFIA که از Eu
استفاده مي
کنند نيز
همين مشکل را
بوجود مي
آورد.
از طرف ديگر
چنانچه
تداخلاتي با
پروتئينهاي
وابسته به
کلسيم ايجاد
شده باشد،
استفاده از
پلاسماي
حاوي EDTA به رفع
آن کمک مي کند.
نمونه هاي
حاوي فلوريد
سديم نيز که
اغلب براي
ثابت نگه
داشتن ميزان
قند در نمونه
استفاده مي
شوند در برخي
از سنجش هاي
آنزيمي
تداخل ايجاد
مي کنند.
نگهدارنده
اي مانند
آزيد سديم NaN3
در نمونه هاي
ارسالي يکي
از مهمترين
مهار کننده
هاي آنزيم
هاي
پراکسيداز
در سنجش هاي
ايمني است.
سرم هاي جدا
شده از جدا
کننده هاي
ژلي نيز براي
برخي سنجش
هاي ايمني
مناسب
نيستند.
آلودگي
نمونه ها مي
تواند منشأ
خطا در سنجش
باشد. به
عنوان مثال
آلودگي به
مواد
راديوايزوتوپ
با توجه به
مشابه بودن
طيف انرژي
ساطعه مي
تواند در
سنجش هاي
ايمني
راديواکتيو
تداخل ايجاد
کند. لذا از
شستشو و
استفاده
مجدد از لوله
هايي که
قبلاً در
سنجش هاي
راديواکتيوي
استفاده شده
اند بايد
جداً پرهيز
شود. وجود
ناخالصي در
محلول
نشانگر
مستقيماً در
سنجش و
خصوصاً سنجش
ميزان
آناليت آزاد
تداخل ايجاد
مي کند.
استفاده از
ترکيبات
فلوروفور
مثلاً براي
مايعات چشمي
بيماران مي
تواند در
سنجش هاي
ايمني
فلورساني
منشأ خطا
باشد.
|
